اخبار محرمانه - آرمان امروز / «سیاست خارجی ایران و جنوب جهانی» عنوان سرمقاله در روزنامه آرمان امروز به قلم سجاد عطارزاده است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
بازتعریفی از هویت ایران در جنوب جهانی می‌تواند یک مزیت مهم برای سیاست خارجی کشور ایجاد کند. ایران برخلاف بسیاری از قدرت‌های بزرگ، خود را بخشی از تاریخ استعمار کلاسیک و سلطه غرب نمی‌داند و در بسیاری از جوامع جنوب جهانی می‌تواند از سرمایه‌ای گفتمانی برخوردار باشد که برخی قدرت‌های خارجی فاقد آن هستند. اما این سرمایه تنها زمانی به قدرت سیاسی تبدیل می‌شود که با منافع ملموس همراه شود. کشورهای جنوب جهانی بیش از آنکه صرفاً به اشتراکات ایدئولوژیک توجه کنند، به تجارت، سرمایه‌گذاری، فناوری، انرژی، زیرساخت، امنیت و دسترسی به بازارها نیز اهمیت می‌دهند. بنابراین، موفقیت سیاست خارجی ایران مستلزم پیوند دادن «هویت» با «منافع» است.
از این منظر، تجربه جمهوری اسلامی در روابط با آفریقا اهمیت خاصی دارد. آفریقا را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از بازارهای جدید یا تعدادی رأی در مجمع عمومی سازمان ملل دانست. بخش مهمی از کشورهای آفریقایی تجربه استعمار، مبارزه برای استقلال و تلاش برای دستیابی به توسعه مستقل را پشت سر گذاشته‌اند. این تجربه تاریخی می‌تواند زمینه‌ای برای گفت‌وگوی هویتی میان ایران و کشورهای آفریقایی فراهم کند. اما این ظرفیت زمانی به نتیجه می‌رسد که ایران بتواند از سطح ادبیات مشترک فراتر رفته و پیشنهادهای واقعی در حوزه تجارت، فناوری، کشاورزی، سلامت، انرژی، آموزش و زیرساخت ارائه کند.
در آسیا نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. صعود چین، هند، اندونزی و دیگر قدرت‌های آسیایی نشان می‌دهد که آسیا دیگر صرفاً عرصه‌ای برای رقابت قدرت‌های غربی نیست، بلکه خود به یکی از مراکز اصلی تولید قدرت در جهان تبدیل شده است. برای ایران، این تحول فرصتی برای بازتعریف موقعیت ژئوپلیتیکی کشور است. ایران می‌تواند خود را نه در حاشیه نظم غرب‌محور، بلکه در نقطه اتصال چند حوزه مهم جنوب جهانی تعریف کند: خلیج فارس، آسیای مرکزی، آسیای جنوبی، شرق آفریقا و اقیانوس هند. چنین برداشتی، معنای «نگاه به شرق» را از یک سیاست موازنه‌ای به یک راهبرد ژئوپلیتیکی گسترده‌تر تبدیل می‌کند.
در این چارچوب، یکی از ضرورت‌های سیاست خارجی ایران، عبور از نگاه دوگانه «غرب یا شرق» است. اگر هدف، افزایش قدرت انتخاب ایران باشد، شرق نباید صرفاً جایگزین غرب شود. وابستگی به شرق به همان اندازه می‌تواند قدرت مانور ایران را محدود کند که وابستگی به غرب. نگاه به شرق زمانی راهبردی است که به ایجاد شبکه‌ای متنوع از روابط در آسیا، آفریقا و سایر بخش‌های جنوب جهانی منجر شود. در چنین شرایطی، ایران به جای انتقال وابستگی از یک مرکز قدرت به مرکز دیگر، از ظرفیت رقابت و تکثر در نظام بین‌الملل برای افزایش استقلال راهبردی خود استفاده خواهد کرد.
از این منظر، مفهوم «جنوب جهانی» می‌تواند برای سیاست خارجی ایران فرصتی برای پیوند دادن سه سطح از سیاست خارجی باشد: هویت، ژئوپلیتیک و منافع ملی. در سطح هویتی، ایران می‌تواند بر تجربه مشترک استقلال‌خواهی، استعمارستیزی و دفاع از حق توسعه تأکید کند. در سطح ژئوپلیتیکی، می‌تواند از تحول توزیع قدرت جهانی و افزایش وزن آسیا، آفریقا و اقیانوس هند بهره گیرد. و در سطح منافع ملی، می‌تواند این روابط را به تجارت، سرمایه‌گذاری، انرژی، فناوری، ترانزیت و همکاری امنیتی تبدیل کند.