اخبار محرمانه - روزنامه جوان / از ۱۲روز اکران و ۷۲۴هزار بلیت فروختهشده، حالا شرایط سنی برای تماشای فیلم «خانم والده» در نظر گرفته شده است. اگر به سامانه سمفا مراجعه کنید، متوجه میشوید که روی پوستر این فیلم با رنگ قرمز ۱۵+ نوشته شده و این یعنی افراد زیر ۱۵سال نمیتوانند این فیلم را تماشا کنند.
گفته میشود شوخیهای جنسی این فیلم باعث دریافت این ردهبندی شده است.
فیلم ساخته سهیل موفق است و داستان 2برادر بدهکار را روایت میکند که درگیر مشکلات مالی سنگینی هستند و وارد ماجراها، چالشها و موقعیتهای طنزآمیز و پیشبینینشدهای میشوند. اما موقعیتهای طنز نیست که دلیل پرفروش شدن و بعد دریافت ردهبندی سنی فیلم شده است؛ دلیل اصلی زنپوشی رضا عطاران و دیدن او در هیأتی زنانه و رفتار اوست که این اتفاق را برای فیلم رقم زده. در کنار «خانم والده»، فیلم «زندهشور»، ساخته کاظم دانشی هم بهدلیل صحنههای اعدام و فضای آزاردهنده، این ردهبندی را دریافت کرده و برای افراد زیر 15سال قابل تماشا نیست.
سیستمی که ضمانت اجرایی ندارد
هرچند چنین سیستمی در نظر گرفته شده، اما واقعیت این است که همین الان اگر با فرزند زیر 15سالهتان برای دیدن این دو فیلم به سینما بروید، هیچ مانعی برای خرید بلیت ندارید. یا اگر بلیت را بهصورت اینترنتی تهیه کرده باشید، نه در زمان خرید بلیت و نه در سالن سینما با مشکل مواجه نمیشوید، چراکه برای این شرط هیچ ضمانت اجرایی وجود ندارد. این ردهبندی در ایران برای نخستین بار سال77 و برای فیلم «مصائب شیرین»، ساخته علیرضا داودنژاد در نظر گرفته شد که همان زمان هم جدی گرفته نشد.
بعدتر در سال 98 و با شکلگیری هیأتی 30 نفره برای ردهبندی فیلمها از نظر گروه سنی برای 4فیلم «بیحسی موضعی»، «مسخرهباز»، «نوشین» و «سونامی» ردهبندی سنی در نظر گرفته شد. همان زمان دستورالعملی برای ردهبندی سنی فیلمها مطرح و 4دسته مشخص شد:
گروه ۹+ : این فیلم دارای الفاظ یا صحنههای نامناسب برای کودکان است و تماشای آن برای کودکان زیر ۹سال توصیه نمیشود.
گروه ۱۲+: این فیلم دارای صحنههای نسبتا خشونتآمیز یا دلهرهآور یا استعمال دخانیات و یا الفاظ نامناسب است و تماشای آن برای افراد زیر ۱۲سال توصیه نمیشود.
گروه ۱۵+: این فیلم دارای صحنههای خشونتآمیز، ترسناک یا استعمال مواد مخدر یا روابط خلاف عرف جامعه و یا زبان تند و نامناسب است و تماشای آن برای افراد زیر ۱۵سال توصیه نمیشود.
گروه ۱۸+: این فیلم دارای صحنههای افراطی از خشونت یا صحنههای استعمال مواد مخدر یا صحنههایی تداعیکننده روابط زناشویی و یا الفاظ و حرکات نامناسب است و تماشای آن برای افراد زیر ۱۸سال ممنوع است.
با این ردهبندی سینماها موظف شده بودند روی ارائه بلیت برای افراد غیرمجاز نظارت کنند. اما این قانون تنها 6ماه ادامه داشت. بعد از این مدت با شکایت دادستانی کل کشور از این ابلاغیه، دیوان عدالت اداری درخواست ابطال و توقف دستورالعمل ردهبندی سنی فیلمهای سینمایی را صادر کرد.
دلیل مخالفت دادستان با این ابلاغیه این بود که از نظر آنها باید تمام فیلمها این نکات را رعایت کنند و اصولا نباید فیلمی ساخته شود که موارد مطرحشده در این ابلاغیه در آن وجود داشته باشد و این تصور به وجود آمده بود که این ردهبندی به نوعی جواز برای ساخت فیلمهایی است که در آنها «اباحهگری» و خشونت دیده میشود. به این ترتیب، هیأت 30نفرهای که قرار بود مسئولیت این بازبینیها را برعهده داشته باشد ملغی شد. هرچند در همان زمان هم بحثهای زیادی درباره سازوکار این ردهبندی وجود داشت.
یکی از مسائل این بود که فیلمهای مخصوص افراد بالای 15سال سالنهای کمتری در اختیار خواهند داشت که به منزله به خطر افتادن میزان فروش فیلم بود. همچنین پیش بینی شده بود که اعضای این هیأت توسط رئیس سازمان سمعی و بصری برای یک سال انتخاب میشوند و این مسئله نگرانیهایی به وجود آورده بود که اگر یک سینماگر در رأس کار باشد که قصد ضربه زدن به همصنفانش را داشته باشد،
بهراحتی با دادن درجه بالای 15سال برای یک سال میتواند با هر سینماگری که مشکل داشت تسویهحساب کند. اما با این حال سینماگران بسیاری هستند که از اجرای این طرح استقبال میکنند و این را حق مخاطب میدانند که از پیش بداند چه فیلمی را انتخاب کند که برای فرزندش هم مناسب باشد. با تجربه فیلمهای «رحمان1400» و «هزارپا» که با محدودیت سنی روی پرده رفتند، بعضی سینماگران این نوع ردهبندی را مؤثر نمیدانند. در نهایت طرح در عمل به خود خانوادهها سپرده شد تا با توجه به رتبه فیلم، آن را برای تماشای فرزندشان انتخاب کنند.
سیستم ردهبندی در جهان
سیستم ردهبندی سنی فیلمها با اینکه معمولا با آمریکا شناخته میشود، نخستین بار در ۱۹۱۲ «هیأت بریتانیایی ردهبندی فیلمها» (BBFC) تأسیس شد و از ۱۹۱۳ شروع به فعالیت کرد. اما مشهورترین این نوع سیستمهای نظارتی در 1968در آمریکا تحت عنوان سیستم مدرن ردهبندی سنی MPA با G، M، R و X ایجاد و جایگزین نظام «Hays Code» شد. قبل از آن در آمریکا، از دهه ۱۹۳۰ بیشتر با سانسور محتوایی سروکار داشتند، نه ردهبندی سنی به شکل امروزی.
«کد هیز» مثلا تعیین میکرد چه چیزهایی اصلا نباید در فیلم نشان داده شود. در حال حاضر جز بریتانیا و آمریکا، هلند، فرانسه، اسپانیا و آلمان هم سیستم ردهبندی خاص خود را دارند. در ایتالیا هم سیستم فعلی بیشتر بر هشدار و محدودیت سنی در موارد خاص تکیه دارد. سیستم مشهور آمریکایی به شرح زیر است:
G (General Audiences): مناسب برای همه
PG (Parental Guidance): با نظارت والدین
PG-13(Parents Strongly Cautioned): هشدار به والدین دارای فرزند زیر ۱۳سال
R (Restricted): افراد زیر ۱۷سال صرفا با همراهی والد یا سرپرست بزرگسال
NC-17(No One 17and Under Admitted): ورود افراد ۱۷ساله و کمتر ممنوع
درباره سیستم ردهبندی آمریکا باید گفت که از ابتدا بهعنوان سیستم خودتنظیمی داوطلبانه صنعت سینما ایجاد شده و خود MPA میگوید سینماها و صاحبان سالنها شریک اجرای آن هستند. این ردهبندی قانون دولت فدرال نیست، اما سینماها سعی میکنند به افراد زیر سن مجاز بلیت نفروشند. البته خود این سیستم ردهبندی مورد اعتراض است و در مستند «این فیلم هنوز درجهبندی نشده» (This Film Is Not Yet Rated) به این موضوع پرداخته شده است.
پ
-->