اخبار محرمانه - شفقنا / کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس سالهاست برای تأمین امنیت خود به پایگاههای نظامی آمریکا که میزبان آنها هستند، متکی بودهاند. اما پس از شش ماه جنگ، حملات مکرر موشکی و پهپادی ایران به این کشورها، محدودیتهای تضمینهای امنیتی واشنگتن را بهوضوح آشکار ساخته است.
ایران برخی از پایگاههای آمریکا را تقریباً به طور کامل ویران کرده است. حوثیهای یمن نیز یکی از حیاتیترین زیرساختهای انرژی جهان، یک خط لوله نفتی که در سراسر عربستان سعودی امتداد دارد، را از مدار خارج کردهاند.
مقامهای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که در شرایطی بسیار دشوار قرار گرفتهاند، اکنون تلاش میکنند راههای مختلفی برای جلوگیری از حملات ایران پیدا کنند؛ از جمله برقراری دیپلماسی مستقیم با تهران.
حتی این گزینه نیز با چالشهایی روبهروست. یک مقام ارشد که نخواست نامش فاش شود، اعلام کرد که جلسهای که قرار بود روز دوشنبه میان ایران و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس برگزار شود، شامگاه یکشنبه بهطور ناگهانی به تعویق افتاد.
وی مدعی شد این تأخیر پس از آن رخ داد که عربستان سعودی و ایران در مذاکرات خود درباره تنگه هرمز ــ مسیر حیاتی برای صادرکنندگان انرژی خلیج فارس ــ به بنبست رسیدند.
تحلیلگران میگویند رهبران منطقه پس از آنکه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران آسیبپذیری کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را آشکار کرد، چارهای جز جستوجوی گزینههای امنیتی متفاوت ندارند.
بدر السیف، استادیار تاریخ در دانشگاه کویت، گفت: ما در موقعیتی گرفتار شدهایم که باید در حالی که بخشی از سازوکارهای قدیمی را حفظ میکنیم، چیزی جدید ایجاد کنیم. باید از این سندرمِ تکیه بر یک حامی خارجی بیرون بیاییم.
برای مثال، بحرین دهههاست میزبان یک پایگاه بزرگ نیروی دریایی آمریکا بوده است؛ با این امید که این پایگاه بتواند از این کشور در برابر ایران محافظت کند. اما همانند دیگر کشورهای خلیج فارس، این پایگاه نیز در نهایت به جای آنکه سپر دفاعی باشد، خود به هدف حمله تبدیل شد.
این پایگاه در ماه فوریه، در نخستین روز حملات تلافیجویانه ایران در واکنش به جنگی که آمریکا و اسرائیل آغاز کرده بودند، تقریباً ویران شد.
به گفته یک مقام نظامی آمریکا که نخواست نامش فاش شود، بیشتر ملوانانی که در آنجا مستقر بودند به فلوریدا منتقل شدند و تنها یک نیروی حداقلی در پایگاه باقی ماند.
دریاسالار داریل کادل، رئیس عملیات نیروی دریایی آمریکا، در یک نشست اخیر با کارکنان گفت برخی از ملوانان مستقر در بحرین چنان با سرعت تخلیه شدند که نیروی دریایی آمریکا هنوز در تلاش است تا وسایل و لوازم شخصیشان را به آنان برساند.
وی افزود مشخص نیست این ملوانان چه زمانی به بحرین بازخواهند گشت.
برای آمریکا و متحدانش در خاورمیانه، این جنگ هزینههای سنگینی به همراه داشته است. بستهشدن عملی تنگه هرمز از سوی ایران، یک شکست راهبردی بزرگ و ضربهای اقتصادی برای صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس محسوب میشود.
ناتوانی نیروهای آمریکایی در دفع حملات ایران نیز یک شکست راهبردی دیگر است؛ شکستی که میتواند پیامدهای قابلتوجهی برای این کشورها و همچنین برای توانایی واشنگتن در به نمایش گذاشتن و اعمال قدرت خود در منطقه داشته باشد.
با این حال، بحرین و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی و کویت، هیچ جایگزین روشن و واحدی برای آمریکا بهعنوان تضمینکننده امنیت خود ندارند.
نیروهای نظامی این کشورها، با وجود آنکه طی دهههای اخیر صدها میلیارد دلار برای خرید تسلیحات پیشرفته هزینه کردهاند ــ از جمله جنگندههای آمریکایی اف-۱۵ و سامانههای دفاع موشکی پاتریوت ــ از نظر اندازه و توان نظامی کوچکتر و ضعیفتر از نیروهای ایرانی هستند.
چین و روسیه نیز، با وجود روابط نزدیک با بسیاری از این کشورها، برای دفاع از کشورهای حوزه خلیج فارس وارد عمل نشدهاند.
بسیاری از مقامهای کشورهای خلیج فارس خواستار خودکفایی بیشتر منطقهای در حوزه دفاعی هستند. اما تلاشها برای تقویت امنیت منطقه، از جمله پیمان دفاعی جدید میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه، هنوز آزموده نشدهاند. همچنان مشخص نیست که آیا هر یک از این کشورها حاضر و قادر خواهند بود در صورت نیاز به کمک یکدیگر بشتابند یا خیر.
یاسمین فاروق، مدیر پروژه خلیج فارس و شبهجزیره عربستان در «گروه بینالمللی بحران»، گفت واقعبینانهترین گزینه برای کشورهای خلیج فارس این است که مشارکتهای دفاعیای ایجاد کنند که «به جای جایگزین کردن چتر امنیتی آمریکا، آن را تکمیل کنند».
تحلیلگران و مقامهای خلیج فارس میگویند بدون کمک واشنگتن و تسلیحات آمریکایی، از جمله سامانههای پدافند هوایی، خسارات واردشده به کشورهای خلیج فارس بسیار شدیدتر میبود. در حملات ایران دهها نفر کشته شدند، نه صدها یا هزاران نفر. پروازهای حامل گردشگران و فعالان اقتصادی لغو و با تأخیر مواجه شدند، اما اکنون ازسرگیری آنها آغاز شده است.
با این حال، کارزار ایران اقتصادهای ثروتمند و متکی بر انرژی کشورهای خلیج فارس را بهشدت دچار آشفتگی کرد و تصویر این کشورها بهعنوان پناهگاههای امن در منطقهای بیثبات را خدشهدار ساخت.
کریستیان الکساندر، پژوهشگر ارشد در «مؤسسه امنیت و دفاع ربدان»، یک نهاد پژوهشی در امارات متحده عربی، گفت این جنگ ثابت کرد که سامانههای پیشرفته دفاعی کشورهای خلیج فارس «نفوذناپذیر» نیستند و ایران میتواند با استفاده از شمار زیادی پهپاد نسبتاً ارزانقیمت، «هزینههای سنگینی را به این کشورها تحمیل کند».
الکساندر افزود، در حالی که آمریکا با ضدحملات شدید ایران مواجه بود، این کشور «حفاظت از نیروهای خود و دفاع از اسرائیل را در اولویت قرار داد».
«این اولویتها همیشه با نیازهای کشورهای خلیج فارس برای حفاظت از فرودگاهها، بنادر و تأسیسات آبشیرینکنِ آنها همسو نبود.»