پایگاه خبری تحلیلی اخبار محرمانه

آخرين مطالب

تفکیک دو مفهوم در اقتصاد بدون نفت وزارت نفت

تفکیک دو مفهوم در اقتصاد بدون نفت
  بزرگنمايي:

اخبار محرمانه - بارها در این طرف و آن طرف خوانده‌ایم و شنیده‌ایم که نفت بلای سیاه است، نه طلای سیاه؛ گویی بزرگ‌ترین بلایی که بر سر کشور ما آمده، نفت است! اما کسانی که این‌گونه نظر می‌دهند، حاضر نیستند کمی آن طرف‌تر را ببینند که مثلا کشوری مانند نروژ با درآمدهای نفتی خود چه کرده که با کشف نفت، از یکی از فقیرترین کشورهای اروپا، به یکی از ثروتمندترین کشورهای اروپا تبدیل شد.

همه بر این نکته اتفاق‌نظر دارند که باید وابستگی بودجه کشور به نفت کاهش یابد. در این موضوع تردیدی نیست. اما موضوع، چگونگی این کاهش وابستگی به نفت است. اینجاست که باید دو مفهوم را در اقتصاد بدون نفت از هم تفکیک کنیم.
وقتی از ضرورت کاهش وابستگی به نفت یا حتی به استعاره، از ضرورت بستن چاه‌های نفت سخن گفته می‌شود، طبیعتاً به این معنا نیست که اصلاً نفت استخراج نکنیم. به عبارت ساده‌تر، کاهش وابستگی به نفت از مسیر بستن چاه‌های نفت نمی‌گذرد! ما می‌توانیم نفت تولید کنیم، اما به نفت وابستگی نداشته باشیم. اینجاست که دو مفهوم را می‌توانیم تفکیک کنیم: تداوم و حتی افزایش تولید نفت؛ کاهش وابستگی بودجه به نفت.
حدود بیست سال پیش در اواخر دولت اول سیدمحمد خاتمی که قیمت نفت اندکی افزایش یافت، قرار بر این شد تا مازاد درآمدهای نفتی به حساب ذخیره ارزی واریز شود. درواقع، هنوز وابستگی بودجه به نفت به قوت خود باقی بود، اما از آنجا که قیمت جهانی نفت رشد کرده بود، مازاد درآمد نفت به جای تزریق به اقتصاد، به حساب ذخیره ارزی رفت تا سنگ بنای همان ساختمانی گذاشته شود که نروژی‌ها هم بنا کرده بودند. با این تفاوت که نروژ، تمام درآمدهای نفتی خود را ذخیره می‌کرد و ایران، مازاد درآمدهای نفتی را. با این حال، با کنار رفتن دولت اصلاحات، آن برنامه هم در عمل به فراموشی سپرده شد و اگرچه قیمت نفت با رشدی بی‌سابقه، سه‌رقمی شد اما حساب ذخیره ارزی که به مرور، نامش تغییر کرد، روز به روز خالی‌تر شد و نه‌تنها وابستگی بودجه به نفت کم نشد، بلکه همان مازاد درآمدهای نفتی هم دردی از مشکلات کشور دوا نکرد تا در، بر همان پاشنه سابق بچرخد. از آن زمان، هرگاه سایه تحریم بر کشور گسترده شد، همه بر ضرورت جدایی بودجه از نفت تأکید کردند، اما هرگاه تحریم کمرنگ شد، نفت منبع اصلی بودجه ماند. حالا چشم‌انداز آینده کشور به‌گونه‌ای است که بعید به نظر می‌رسد به این زودی شاهد رفع تحریم‌ها باشیم و ایران باز هم بتواند در بازار جهانی نفت، حضور قدرتمندانه داشته باشد. پس چاره‌ای جز جدایی بودجه از نفت نمی‌ماند، چون عملاً میزان کمی نفت صادر می‌کنیم و همان میزان نفت را با تخفیف صادر می‌کنیم و پول همان را هم به‌راحتی نمی‌توانیم دریافت کنیم، اما نکته اصلی این است که اینها به معنای نادیده گرفتن نفت نباید باشد.
زمانی مهم‌ترین تهدید نفت، گاز طبیعی بود اما حالا انرژی‌های تجدیدپذیر هم به آن اضافه شده است. بسیاری از کشورهای پیشرفته، تولید خودروهای بنزینی را در سال‌های 2030 یا بعد از آن متوقف کرده‌اند و این یعنی هر روز شاهد کاهش نقش استراتژیک نفت در جهان هستیم. در چنین شرایطی، باقی ماندن نفت کشورهایی همچون ایران با ذخایر غنی نفت در زیرِ زمین، به معنای تلف کردن یک منبع ثروت عظیم است، چراکه احتمالاً نفت، بیست سال بعد، ارزش امروز را نخواهد داشت. پس باید از این ثروت تا زمانی که هنوز ثروت است استفاده کنیم. بودجه و اقتصاد جاری کشور را نباید به نفت وابسته کرد، اما ثروتی را که در زیر زمین مانده باید استخراج کرد تا تبدیل به ثروتی ماندگار برای نسل‌های بعد شود؛ همان کاری که نروژ انجام داد و تبدیل به الگو شد. این همان دو مفهومی است که در اقتصاد بدون نفت باید آنها را از هم تفکیک کنیم.
حمیدرضا شکوهی
منبع: روزنامه اعتماد


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

همسو کردن منافع کارفرما و پیمانکار شاه‌کلید اجرای پروژه‌های نفتی است

چین تعرفه‌های واردات نفت، ال‌ان‌جی و فرآورده‌ از آمریکا را حذف کرد

افزایش تمهیدات امنیتی در تأسیسات و میدان‌های نفتی بصره

4 اقدام برای توسعه کیفی صنعت نفت

انتظار تغییرساختار و کاهش 15 درصدی هزینه‌ها در صنعت نفت آمریکا

قرارداد بلندمدت کویت و عربستان برای صادرات نفت

ارسال بیش از 42 میلیون لیتر نفت سفید به روستاهای کردستان

چگونگی بهره‌مندی از قراردادهای BOO در صنعت نفت تشریح شد

نشست وزارتی اوپک و غیراوپک در ماه مارس برگزار می‌شود

جهت‌دهی پایان‌نامه‌ها به سمت حل چالش‌های صنعت نفت

افزایش صادرات نفت پس از برجام نشان‌دهنده شکست تحریم‌ها بود

2 تجهیز راهبردی صنعت پتروشیمی بومی‌سازی شد

تداوم روند سقوط تولید نفت لیبی

تسهیم حداکثری ریسک و منافع در اجرای پروژه‎های فرآورش نفت خام

بزرگ‌ترین پروژه پتروشیمی کشور در عسلویه اجرا می‌شود

پژوهشگاه نفت و شتاب‌دهنده آی‌تک تفاهم‌نامه امضا کردند

استفاده از توانمندی دانش‌بنیان‌ها صنعت نفت را متحول می‌کند

لزوم تقویت ارتباط مستمر استارت‌آپ‌ها با صنعت گاز

تعهد روسنفت برای سرمایه‌گذاری 5 میلیارد دلاری در پروژه‌های سبز

انواع فرآورده هیدروکربوری در بورس انرژی معامله می‌شود

رکوردشکنی تولید نفت شیل آمریکا در ماه مارس ادامه می‌یابد

سقوط ارزش سهام آرامکو به دلیل افت قیمت نفت

بازدید وزیر نفت از نمایشگاه شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ نفتی

آیین گشایش گردهمایی شرکت‌های دانش‌بنیان و استارت‌آپ‌ صنعت نفت

آیا گاز جایگزین قابل اتکایی برای سوخت خودروهاست؟

ثبت رکوردی تازه در انتقال گاز کشور طی سرمای اخیر

پایش کارکرد وانت‌بارها از ابتدای اسفند

امیدواری به عمر کوتاه ویروس کرونا، قیمت نفت را افزایش داد

بازسازی و نوسازی تأسیسات از الزام‌های تولید پایدار است

عزم وزات نفت برای توسعه استانداردها جدی است

رویکرد خودکفایی در صنعت نفت، منافع خوزستان را تضمین می‌کند

صنعت نفت می‌تواند پرچمدار و پیشرو در توسعه صنعتی کشور باشد

صادرات نفت عربستان ثابت ماند

تأثیر منفی کاهش تقاضای نفت بر اقتصاد عمان

تداوم سوخت‌رسانی در منطقه میاندوآب در پی بارش سنگین برف

تقلای معامله‌گران نفتی برای یافتن تاسیسات ذخیره‌سازی نفت

تشدید کسری بودجه عربستان به دلیل افت قیمت نفت

برف‌روبی مسیر ایستگاه مخابراتی منطقه جنوب‌شرق خطوط لوله و مخابرات نفت

مته حفاری دندانه‌ای ساخت ایران وارد فاز تولید انبوه شد

بومی‎سازی بخش قابل‎توجه دانش تولید دکل در جهاد دانشگاهی

دانش‌بنیان‌ها و استارت‌آپ‌ها بازوهای فنی و مشاوره‌ای وزارت نفت هستند

تقاضا برای تاسیسات فرآورش پیش‌ساخته زیاد است

واحدهای فرآورشی سیار، راهبرد شتاب‌بخشی به توسعه میدان‎های مشترک

کاهش تولید اوپک بسیار ناچیز خواهد بود

نفت‌وگاز شرق بیش از 13 میلیارد متر مکعب گاز تولید کرد

قرارداد واحد فرآورش سیار نفت در آزادگان جنوبی امضا شد

دکل 72 فتح رونمایی شد

ضرورت تقویت ساخت داخل در شرایط تحریم

وظیفه داریم برای کارخانه‌های ایرانی کار ایجاد کنیم

سومین دکل حفاری ساخت جهاد دانشگاهی سال آینده واگذار می‌شود